Amerikalı futbolcularının yaşadığı beyin sarsıntılarına benzer hasar yaratan ticari uçuşlarda zehirli gaz korkutuyor…
Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, küresel uçak üreticileri Airbus ve Boeing, zehirli gazlar sorununun kaynağını uzun süredir bilmelerine rağmen, seslerini çıkarmadan insanların havayollarını kullanmasına göz yumuyorlar. WSJ’ye göre üreticiler bu sağlık risklerini küçümsüyor ve alınabilecek güvenlik önlemlerine maliyetleri kısmak için lobi faaliyetleriyle karşı çıkıyor. Motorlardaki arızalar, yağ ve hidrolik sıvının motora sızmasına yol açıyor. Bu sıvılar yüksek ısıda buharlaşarak nörotoksinler, karbonmonoksit ve başka zararlı kimyasallar üretiyor. Ticari uçakların çoğunda “bleed air” adı verilen sistem kullanılıyor. Jet motoruna çekilen dış hava sıkıştırılıp ısıtılarak kabine veriliyor. Ancak, rulmanlardaki aşınma, motor yağının bu havaya karışmasına yol açabiliyor. Sonuçta kabin içine toksik bileşikler sızıyor. Şubat ayında yaşanan bir olayda, uçuş esnasında havalandırmalardan duman gelmeye başladı. Kabin görevlileri yolculara giysilerinden nefes almalarını tavsiye etti. Pilotlar uçağın Atlanta’ya geri döneceğini açıkladı. İnceleme sonucunda, motorlardan birinin yağ haznesinin kabine buhar olarak sızdığı belirlendi. Üreticiler sorunun “kapsamlı bir çözümü gerektirecek kadar büyük olmadığını” savunsa da sektör kaynakları endişeli. Federal Havacılık İdaresi (FAA), internet sitesinde bu tür olayların “nadir” olduğunu belirtiyor.
Ancak, sadece geçen yıl ABD’de 330 “fume event” (gaz sızıntısı olayı) kayda geçti. WSJ’nin araştırması ise bu sayının aslında iki katından fazla olduğunu öne sürüyor. Habere göre en çok sorun çıkaran uçak modeli, Airbus’un A320 ailesi. Uzmanlar, sağlık üzerindeki etkileri yeni yeni anlamaya başlıyor. JetBlue kabin görevlisi Florence Chesson, Porto Riko uçuşunda gaz soluduğunu ve sonrasında migren, kalp ritim bozukluğu ve ışığa hassasiyet geliştirdiğini anlattı. Meslek hastalıkları uzmanı Robert Harrison ise toksik gazlara maruz kalan 100’den fazla mürettebatı tedavi ettiğini belirtti. Harrison’a göre bu olaylar merkezi sinir sisteminde kalıcı hasara yol açabiliyor.
Birleşmiş Milletler bu sorunu 10 yıl önce resmen kabul etmişti. Ancak WSJ’nin haberine göre, üreticiler bugüne dek riski azaltacak büyük bir adım atmadı. ABD Kongresi’nde geçtiğimiz günlerde hem Cumhuriyetçiler, hem de Demokrat Parti’nin desteğiyle yeniden sunulan bir yasa tasarısı, uçaklarda özel filtrelerin takılmasını ve “bleed air” sisteminin aşamalı olarak terk edilmesini öngörüyor. Ancak, geçen yılki girişim, sektörün baskısıyla engellenmişti.

Aslında üreticilerin sorunu çözme imkânı var. Boeing 787 Dreamliner modeli, “bleed air” sistemini kullanmayan yeni bir hava dolaşım teknolojisine sahip. Bu sayede toksik sızıntı imkânsız hale geliyor. Fakat, WSJ’nin ulaştığı e-postalara göre Boeing yöneticileri, 787’nin bu özelliğini tanıtırken, tereddüt yaşadı. Bir yönetici, “Eğer 787’nin hava arıtmasının ne kadar mükemmel ve önemli olduğunu fazla vurgularsak, diğer uçaklarımızdaki hava kalitesinin kötü olduğuna dikkat çekmiş oluruz” demişti. Ne yazık ki, bir şey değişmedi.


