Plastik kirliliğinin sona erdirme için anlaşmaya varılamaması fırsat kaçırma olarak değerlendiriliyor…
ÇEVRE- Plastik üretiminin kısıtlanmasını isteyen yaklaşık 100 ülkeden oluşan bir grup ile geri dönüşüme odaklanılmasını isteyen petrol devletleri arasında bölünme müzminleşiyor. Kübalı delegeler, ülkelerin “tarihi bir fırsatı kaçırdıklarını ancak devam etmeleri gerektiğini” söyledi. Müzakereler ilk olarak, plastik kirliliğinin insan sağlığı ve çevre üzerindeki risklerine ilişkin artan bilimsel kanıtlar sonucu 2022 yılında başlamıştı. Plastiğin hemen her sektöre sağladığı faydalara rağmen, bilim insanları özellikle plastiklerin daha küçük parçalara ayrılmasıyla oluşan potansiyel toksik kimyasallar konusunda endişeli. Mikroplastikler toprakta, nehirlerde, havada ve hatta insan vücudundaki organlarda tespit ediliyor. Ülkelerin anlaşmaya varması için belirlenen son tarih Aralık 2024’tü ancak bu hedefe ulaşılamayınca bu yıl görüşmeler devam edildi. Son müzakerenin de başarısızlıkla sonuçlanması, sürecin daha da uzayacağı anlamına geliyor. Ada devletleri adına konuşan Kuzey Pasifik ülkesi Palau’nun toplantıdaki temsilcisi, “Halkımıza gösterecek yeterli ilerleme kaydedemeden tekrar tekrar evlerimize dönüyoruz” dedi ve ekledi: “Asgari düzeyde katkıda bulunduğumuz bir başka küresel çevre krizinin yüküyle karşı karşıya kalmamız adil değil.”
Ülkeler arasındaki temel anlaşmazlık konusu başından beri aynıydı. Büyük petrol üreticisi ülkeler, fosil yakıtlar kullanılarak üretilen plastikleri, özellikle de dünya benzin ve dizelden EV otomobillere geçmeye başladıkça, gelecekteki ekonomilerinin hayati bir parçası olarak görüyor. Aralarında Suudi Arabistan ve Rusya’nın da bulunduğu grup, sorunu çözmenin en iyi yolu daha iyi atık toplama, geri dönüşüm altyapısı diye görüyor – ki bu görüş üreticilerin birçoğu tarafından da paylaşılıyor. ABD’nde plastik üreticileri birliği America’s Plastic Makers’ın başkanı Ross Eisenberg “Plastik modern yaşam için temeldir – her şeye girerler” diyor: “Burada öncelik plastik üretimini sona erdirmek değil, plastik kirliliğini bitirmeye odaklanmaktır” Eisenberg, plastikleri başka malzemelerle ikame etme girişimlerinin “istenmeyen sonuçlara” yol açabilir uyarısını da yaptı. .
Ancak, birçok araştırmacı bu yaklaşımın temelden hatalı olduğuna dikkat çekiyor: Küresel geri dönüşüm oranlarının sadece %10 civarında olduğu tahmin ediliyor ve bu oranın ne kadar yükselebileceği de şüpheli deniliyor… Imperial College London’da Atık ve Kaynak Mühendisliği alanında dikkat çeken Doçent Dr. Costas Velis, “Önümüzdeki birkaç on yıl içinde bunu %15, 20 ve hatta 30’a çıkarmayı başarsak bile, geriye kalan miktar çevreyi kirleten ve insan sağlığına zarar veren önemli bir miktar olmaya devam edecek. Bu nedenle geri dönüşümü iyileştirmemiz gerekiyor…
ancak bunun plastiğin tüm yönlerini çözeceğini gerçekten umamayız” diyor. Plastik üretimi 1950’de 2 milyon tondan 2022’de yaklaşık 475 milyon tona yükseldi ve daha fazla önlem alınmazsa artmaya devam etmesi bekleniyor. Aralarında İngiltere ve AB üyelerinin de bulunduğu yaklaşık 100 ülke, geri dönüşümü kolaylaştırmak için anlaşmada üretimin sınırlandırılması ve küresel çapta daha tutarlı bir yaklaşım için baskı yapıyordu.